Zabytek miesiąca – styczeń 2019

Trudno mówić o zamku w oderwaniu od obiektów wzniesionych w jego otoczeniu – na Górze Zamkowej. A jako że w styczniu obchodzimy Święto Objawienia Pańskiego, nazywane potocznie świętem Trzech Króli. chcemy przybliżyć Wam mało znane średniowieczne polichromie.

To XV-wieczne malowidło z Pokłonem Trzech Króli można bowiem podziwiać na ścianie zakrystii kościółka pw. św. Jadwigi na Wleńskim Gródku.

Co ważne – widoczne na fotografii polichromie dowodzą, że w bryle dzisiejszego kościoła – powszechnie uważanego za XVII-wieczny – zachowało się całkiem sporo starszej substancji zabytkowej. Średniowieczna świątynia zapewne nie była całkiem zniszczona i w XVII wieku dokonano jedynie jej odbudowy.

Malowidło z Pokłonem Trzech Króli w podzamkowym kościele św. Jadwigi (fot. Barbara Grabny)


Zabytek miesiąca – grudzień 2018

W takie dni jak dziś zadajemy sobie pytanie – jak ogrzewano zamek Wleń (Lenno) w średniowieczu.

Jednym z najstarszych systemów grzewczych używanych na tym obiekcie było ogrzewanie ciepłym powietrzem przy wykorzystaniu tzw. pieca hypokaustycznego. Takie piece znane były już w starożytności, często budowano je też w średniowiecznych klasztorach i zamkach.

Piece hypokaustyczne składały się najczęściej z komory paleniskowej, w której rozpalano ogień, a nad nią – na specjalnym ruszcie układano kamienie, które od tego ognia się nagrzewały. Następnie wpuszczano z zewnątrz powietrze, które podgrzewało się od kamieni i specjalnymi otworami w podłodze wpadało do pomieszczeń mieszkalnych. Temperaturę można było regulować zamykając lub otwierając otwory w podłodze.

Jedna z płyt posadzkowych z otworami grzewczymi z zamku Wleń – złożona w tymczasowym lapidarium w kaplicy zamkowej.

Podczas badań archeologicznych zamku we Wleniu odkryto kilka takich płyt. Dzięki przeprowadzonym przez nas pracom porządkowym i ułożeniu wszystkich detali w zamkowej kaplicy, możecie dziś – zwiedzając zamek – zobaczyć takie kamienne płyty. Budowały one podłogę w tzw. domu romańskim (wprowadzoną tam pod koniec XIII lub w 1. poł. XIV wieku).

Płyty posadzkowe z otworami grzewczymi z zamku Wleń – po ich odkryciu (fot. C. Buśko)

Zabytek miesiąca – listopad 2018

Listopad 2018 to nasz pierwszy pełny miesiąc działania na zamku. Postanowiliśmy rozpocząć więc cykl „Zabytek miesiąca” od najstarszego obiektu na zamku.

Dom romański podczas badań archeologicznych zamku (fot. Jerzy Piekalski).

Według najnowszych ustaleń to już około 1160 roku książę Bolesław Wysoki rozpoczął wznoszenie pierwszej murowanej budowli zamkowej, która określana jest jako „dom romański”. Obiekt ten uznawany jest obecnie za najstarszy świecki budynek na Śląsku, a jednocześnie jedno z najstarszych założeń zamkowych w całej Polsce (ceglane zamki w Legnicy i Wrocławiu rozpoczęto budować później).

„Dom romański” we Wleniu został – jako jedyny z budynków zamkowych – zbudowany ze starannie opracowanych bloków piaskowca. Był najprawdopodobniej dwukondygnacyjny (jak na rekonstrukcji poniżej).

Oprócz samego budynku wzniesiono wtedy kamienny mur obronny, który jednak nie był spojony zaprawą wapienną, ale gliną.